چهارمین کنفرانس ویانا برای یک افغانستان دموکراتیک
برنامه، مشارکت و دستاوردهای چهارمین کنفرانس.
چهارمین نشست روند ویانا برای افغانستان دموکراتیک از ۲۴ تا ۲۶ جون ۲۰۲۴ در ویانا پایتخت اتریش برگزار شد. در این کنفراس نمایندگانی از بیش از چهل سازمان، گروه‌های سیاسی، جنبش‌های مقاومت، زنان، جوانان، جوامع قومی و تعدادی از شخصیت های تاثیرگذار افغان حضور داشتند.
شرکت کنندگان در این نشست درباره بحران چندجانبه افغانستان تحت حاکمیت طالبان که منجر به نقض شدید حقوق بشر، افزایش افراط گرایی و تروریسم و کاهش حاکمیت قانون شده است، بحث و تبادل نظر کرده و نتیجه این شرایط را بی ثباتی اقتصادی و سیاسی، افزایش مهاجرت، تبعیض جنسیتی علیه زنان و از بین رفتن حاکمیت قانون اساسی دانستند.
شرکت کنندگان در این نشست بر پایبندی خود به اصول مندرج در سه بیانیه قبلی و نقشه راه روند ویانا بار دیگر تاکید کردند. در این کنفرانس چهار کارگروه تخصصی برای پرداختن به مسایل سیاسی، اقتصادی، حقوق بشر و روابط بین‌الملل تشکیل شد. این گروه‌ها اسناد مفصلی را تدوین خواهند کردند که راهبردها و ساز و کارهای را برای عبور افغانستان به یک کشور دموکراتیک مشروع با ثبات پیشنهاد می‌دهند.
از دیگر نتایج کلیدی این نشست شامل، فراخوانی برای تلاش‌های مستمر جهت ایجاد یک دولت دموکراتیک که منعکس کننده‌ی اراده مردم افغانستان باشد، نیاز به حمایت یکپارچه بین‌المللی و توسعه یک ساز و کار اجرایی برای تعامل مسئولانه افغانستان با جامعه جهانی بود و در ضمن بر خطراتی ناشی از پناه دادن طالبان به گروه‌های تروریستی و تأثیر آنها بر ثبات منطقه‌ای و جهانی ایجاد می‌شود، تأکید شد. علاوه بر این، کنفرانس بر سیاسته‌ای طالبان علیه زنان به عنوان جنایت علیه بشریت تاکید کرده و خواستار به رسمیت شناختن این جرایم در سطح بین‌الملل و پاسخگویی بین‌المللی به این جرایم شد.
شرکت کنندگان چهارمین نشست ویانا به تاریخ ۲۶ جون ۲۰۲۴ در نامه‌ای سرگشاده خطاب به آقای آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد، نگرانی‌های عمیق خود را نسبت به مدیریت بحران افغانستان توسط سازمان ملل ابراز کردند. آنها از سازمان ملل به خاطر عادی سازی احتمالی حضور طالبان در نشست سوم دوحه انتقاد کردند. در این نامه تاکید شده است که طالبان به عنوان یک گروه جنایتکار و تروریستی نباید اجازه نمایندگی از افغانستان را داشته باشد و آنها این امر را با اصول بنیادین منشور سازمان ملل در تضاد می‌بینند. امضا کنندگان این بیانیه که از طیف‌های گسترده‌ای جامعه افغانستان از جمله سازمان‌های سیاسی، گروه‌های مقاومت و بخش‌های مدنی نمایندگی می‌کنند، از سازمان ملل خواستند تا در رویکرد خود تجدید نظر کند؛ زیرا به نظر آنها این رویکرد انحراف از اختیارات آن سازمان برای حمایت از روند دموکراتیک و همه‌شمول می‌دانند.
برعلاوه، این نامه نسبت به حذف گروه‌های سیاسی و جامعه مدنی افغانستان به ویژه زنان از سومین نشست دوحه که به تاریخ ۳۰ جون ۲۰۲۴ برگزار شد، شدیدا اعتراض می کند. شرکت کنندگان نشست ویانا تاکید کردند که مشارکت یک‌جانبه طالبان و اجندای آن نشست که به دستور آنها تنظیم شده بود، مشروعیت و مقبولیت این نشست و روند گسترده‌تر دوحه را برای همه گروه‌هایی که به نمایندگی از افغانستان فعالیت دارند به مخاطره می‌اندازد. آنها از سازمان ملل خواستند تا به طوری جدی به قطعنامه ۲۷۲۱ شورای امنیت که خواستار گفتگوی فراگیر و تعیین نماینده ویژه برای رسیدگی به بحران‌های افغانستان است، پایبند باشد. در این نامه از سازمان ملل خواسته شده تا به عنوان یک میانجی بی‌طرف عمل کرده و اطمینان حاصل کند که کمک‌های بین‌المللی به افغانستان با شفافیت و نظارت بی طرفانه ارایه می‌شود. در نهایت بر اهمیت حفظ اعتبار و موثریت سازمان ملل در تقویت صلح پایدار و توسعه در منطقه تاکید شده است.